Асосий Меню

Махсус бўлимлар

Қўшимча бўлим

Амал мавсуми

Мусобақага доир ҳукмлар ҳақидаги боб

Мусобақа деганда ҳайвонларни ким ўзарга чоптириш, шунингдек, камондан отиш
мусобақаси назарда тутилади.

У Қуръон, Суннат ва ижмоъ билан жоиздир.

Аллоҳ таоло айтади: «(Эй мўминлар), улар учун имконингиз борича
куч-қувват ва эгарланган отларни тайёрлаб қўйингиз»
(Анфол: 60). Расулуллоҳ
соллаллоҳу алайҳи ва саллам (ушбу оятни ўқиб): «Билингизки, куч-қувват – (камон)
отишдир», деганлар (Муслим (1917) Уқба ибн Омир розияллоҳу анҳудан ривоят
қилган). Аллоҳ таоло Юсуф алайҳиссаломнинг оғалари тилидан ҳикоя қилади:
«Бизлар қувлашиб кетган эдик»
(Юсуф: 17).

Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан марфуъан ривоят қилинади: «Мусобақалашиш фақат
панжа (яъни туя) ё туёқ (яъни от) ё камон ўқи (отиш)дадир» (Абу Довуд (2574),
Термизий (1700), Насоий (3585), Аҳмад (2/474, №10138), Ибн Можа «камон ўқи»дан
бошқасини (2878) ривоят қилганлар). Ҳадис мукофот эвазига мусобақада
қатнашишнинг жоизлигига далолат қилади.

Мусобақа қилишнинг жоизлигига кўплаб аҳли илмлар ижмоъ қилган эканлари зикр
қилинган.

Шайхулислом Ибн Таймия раҳимаҳуллоҳ айтади: «От чоптириш мусобақаси, камон ва
бошқа жанговар қуроллар отиш бўйича мусобақа қилиш Аллоҳ ва Расули буюрган
нарсалардан, Аллоҳ йўлидаги жиҳодга ёрдам берадиган ишлардандир»
(Мухтасарул-фатавал-мисрия: 526).

Яна айтади: «Кураш, югуриш каби мусобақалар агар бу билан Исломга ёрдам бериш
қасд қилинса, тоат-ибодат бўлади, бу мусобақаларда ютуқ (соврин) олиш (молни)
ҳақ билан олиш бўлади, шунингдек, фойдали ва зарарсиз бўлган ўйинлар ҳам
жоиздир» (Ал-фатавал-кубро: 5/415).

Шайх айтади: «Аллоҳ буюрган нарсадан тўсадиган ва машғул қиладиган байъ,
тижорат ва шу каби баттол кимсалар машғул бўладиган беҳуда ишлар, гарчи аслида
унинг жинси ҳаром бўлмаса ҳам, ундан қайтарилгандир, шаръий ҳақ-ҳуқуқ борасида
ёрдами тегмайдиган ҳар қандай ўйин турлари ҳаромдир» (Ал-фатавал-кубро:
5/415).

Уламолар бу бобга алоҳида эътибор қаратганлар ва уни «фурусият
(чавандозлик) боби» деб атаганлар, бу тўғрида машҳур китоблар тасниф
қилганлар.

Фурусият тўрт хил бўлади:

  1. Чавандозлик ва от чоптириш.
  2. Камон отиш, шунингдек, ҳар даврнинг ўзига хос отиш қуролларидан
    отиш.
  3. Найзабозлик (бир-бирига найза уриш).
  4. Қиличбозлик.

Ким мана шу тўрт турнинг ҳаммасини мукаммал эгалласа, фурусиятни эгаллаган
бўлади.

Югуриш, ҳайвонлар ва аравалар (авто-мотолар) ўртасида мусобақалар қилиш
жоиз.

Имом Қуртубий раҳимаҳуллоҳ айтади: «От ва бошқа ҳайвонлар билан, шунингдек,
оёқлар билан чопиш мусобақаларининг жоизлигида, ундан ташқари, камон отиш ва
бошқа қурол-аслаҳалар ишлатиш бўйича мусобақалашиш жоизлигида хилоф йўқ, чунки,
булар билан жанговар тайёргарликлар вужудга келади» (Ал-муфҳим лима ашкала мин
Саҳиҳ Муслим: 3/701).

Пайғамбар соллаллоҳу алайҳи ва саллам Оиша розияллоҳу анҳо билан югуриш
мусобақаси ўйнаганлар (Абу Довуд (2578), Ибн Можа (1979) ривоятлари), Рукона
билан курашиб, уни енгганлар (Абу Довуд (4078) Термизий (1784) ривоятлари),
Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва салламнинг олдиларида Салама ибн Акваъ бир
ансорий билан мусобақа ўйнаган (Муслим (4654) Салама розияллоҳу анҳудан ривоят
қилган).

Туя, от чоптириш ва камондан отишдан бошқа мусобақаларда эваз-ҳақ олиш жоиз
эмас. Чунки, Расулуллоҳ соллаллоҳу алайҳи ва саллам: «Мусобақалашиш фақат панжа
(яъни туя) ё туёқ (яъни от) ё камон ўқи (отиш)дадир» (Абу Довуд (2574), Термизий
(1700), Насоий (3585), Аҳмад (2/474, №10138), Ибн Можа «камон ўқи»дан бошқасини
(2878) Абу Ҳурайра розияллоҳу анҳудан ривоят қилганлар). Яъни, мусобақада
ютуқ-соврин олиш фақат мазкур уч турли мусобақада жоиз бўлади. Чунки, булар
ўрганиш ва пишиқ-пухта эгаллашга буюрилган жанг асбобларидандир. Ҳадиснинг
мафҳуми шуки, шулардан бошқа мусобақаларда ҳақ олиш жоиз бўлмайди. Бироқ, баъзи
уламолар сўзларига кўра, ушбу ҳадиснинг маъноси – ютуқ қўйилишга энг ҳақли
мусобақалар фойдаси кўп, манфаати умумий бўлгани учун шу учовидир, демак бунинг
ичига динда фойдаси тегадиган ҳар қандай жоиз мусобақалар киради, Абу Бакр ва
Руконалар қиссаси бунга далил бўлади.

Имом Ибнул Қаййим раҳимаҳуллоҳ айтади: «Аммо, Исломнинг белгилари, далиллари
ва ҳужжатлари юқори бўладиган нарсада гаровлашиш – Сиддиқ розияллоҳу анҳу
гаровлашганидек – ҳақларнинг энг ҳақлироғидир ва бу камон отишда гаровлашишдан
кўра жоизликка лойиқроқдир, от ва туя мусобақаси бундан қуйироқдадир, бунинг
диндаги асари кучлироқдир» (Ал-фурусия: 97-б).

Мусобақа саҳиҳ бўлишининг бешта шарти бор:

  1. Мусобақада миниладиган нарсани кўз билан кўриб тайин қилиш.
  2. Миниладиган нарсаларнинг тури бир хил бўлиши ва камончиларни тайин
    қилиниши. Чунки, мақсад – уларнинг отишдаги маҳоратларини аниқлашдир.
  3. Ғолиб аниқланиши учун масофа аниқ бўлиши. Яъни, мусобақанинг бошланиш ва
    тугаш чегараси ихтилофсиз аниқ чегараланган бўлиши. Чунки, мақсад ғолибни
    аниқлашдир, бу эса марра тенг бўлган ҳолдагина билинади.
  4. Соврин маълум ва мубоҳ бўлиши.
  5. Қиморга ўхшаб қолмаслиги. Яъни, соврин мусобақа иштирокчиларидан бошқалар
    тарафидан ёки икки иштирокчининг фақат биттаси тарафидан қўйилиши. Агар соврин
    ҳар икки иштирокчи тарафидан қўйилса, бунинг жоиз бўлиш-бўлмаслигида ихтилоф
    бор…

Юқорида ўтган гаплардан маълум бўладики, мубоҳ мусобақа икки хилдир:

Биринчиси: Жиҳод учун чиниқиш, илм масалаларида малака ҳосил қилиш каби шаръий манфаатга сабаб бўладиган мусобақа.

Иккинчиси: Ундан кўзланган мақсад зарарсиз ўйин бўлган мусобақа.

Биринчи турдаги мусобақа учун юқорида ўтган шартлар бўйича, соврин олиш жоиз.

Иккинчи турдаги мусобақа кишини ишдан қўймаслиги, Аллоҳнинг зикри ва намоздан
чалғитмаслиги шарти билан жоиз. Бу турдаги мусобақага соврин олиш жоиз эмас.
Бироқ, ҳозирги пайтга келиб, жуда кўпчилик инсонлар мана шу кейинги турдаги
мусобақаларга қаттиқ берилишди, унга кўп вақт ва пул-молларини сарф қиладиган
бўлиб кетишди. Бу эса мусулмонларга фойдаси тегмайдиган ишлардандир, ла ҳавла ва
ла қуввата илла биллаҳ.

Сиз учун танладик

Шайх Абдулвалий Қори “Душанба кунлик дарслар” силсиласи

Андижон жоме мадраса-масжидининг имом хатиби устоз Абдулвалий қори. № Дарснинг номи Нусха олиш 1 Ихлос RM MP3 2 Аллоҳ йўлида...
Read More

Омонат (2)

Инсоннинг ўзи ва ўзгалар ўртасидаги нарсалардаги омонат Бу омонат хоҳ мол хоҳ бошқа нарса бўлсин инсонларнинг сизга топширган нарсаларини ва...
Read More

Омонат

Абдуллоҳ ибн Абдурраҳмон ал-Жибрин
Аллоҳ субҳанаҳу ва таолога ҳамду санолар айтамиз, ундан бизни мағфират қилишини сўраймиз. Гувоҳлик бераманки Аллоҳдан ўзга илоҳ йўқ, У ёлғиз ва шериксиз зотдир. Муҳаммад соллаллоҳу алайҳи ва саллам унинг қули ва элчисидир. У кишига, аҳли ва асҳобларига Аллоҳнинг раҳмати ва саломи бўлсин.

Аммо баъд:

Албатта омонат ҳақида сўзлаш катта аҳамиятга эга. Чунки у бир томондан Аллоҳ ва банда ўртасидаги нарсага, иккинчи томондан банда билан банда ўртасидаги нарсага алоқадор. Мазкур омонатни адо этишда бандага мадад берадиган сабабларни баён этамиз.
Read More

ҲИЖОБ НИМА УЧУН КЕРАК?

ҲИЖОБ НИМА УЧУН КЕРАК? بِسْمِ اللهِ الرَّحْمنِ الرَّحِيمِ СЎЗ БОШИ Барча оламларнинг ҳукмдори, меҳрибон ва раҳмли, қиёмат кунининг подшоҳи бўлмиш...
Read More

Кутубус-ситта Олти китоб


Алхамду лиллах вассолату вассаламу ала росулиллах.

Кутубус-ситта муаллифлари куйидаги зотлар:


Имом Бухорий (194-256 хижрий)
Имом Муслим (204-261 хижрий)
Имом Абу Довуд (202-275 хижрий)
Имом Тирмизий (209-279 хижрий)
Имом Насоий (215-300 хижрий)
Имом Ибн Можа (209-273 хижрий)



Уларнинг хар бирини сизга кискача килиб таништириб ўтсам:

1. Имом Бухорий.

У зот Абу Абдуллох Мухаммад ибн Исмоил ибн Иброхим ибн Мугийра ибн Бардизба Жуъфий Бухорийдир.

Имом Бухорийнинг катта бобоси Мугийра Бухоронинг волийси Ямон Жуъфийнинг кўлида исломга кирган шунинг учун Жуъфий деб нисбат берилган (буни вилоят, мавло дейилади).

Имом Бухорий хижрий 194 - йилда Бухоро шахрида тугилди. Етим бўлиб ўсдилар.
Read More

Аҳли суннага мактуб (давоми)

Шайх Сафар ибн Абдурраҳмон Ҳаволий
Абдуллоҳ Шариф таржимаси
Абу Закария ал-Маданий таҳрири
(Давоми)

3)Улар ўзгармас бирламчи аҳкомларни ва умумий қоидаларни иккинчи даражали (тасодифий) ҳукмлар ва муайян воқеалар сабабли бекор қилиб юбормайдилар. Қуръон оятлари ва саҳиҳ ҳадислар ила собит бўлган умумий қоидалардан бири, мусулмонларнинг иттифоқ бўлиши вожиблигидир. Бидъатчи ёки фосиқдан юз ўгириш эса иккинчи даражали (тасодифий) аҳкомлардан ҳисобланади. Бироқ, юз ўгириш фойда қилмаслиги маълум бўлса, бунга амал қилинмайди. Демак бу ўзгарувчан ва турли ижтиҳодларни қабул қила оладиган масаладир.
4)Ким улар каби намоз ўқиса, қиблаларига юзланса ва сўйган гўштларидан еса, у ўшалардандир.
Read More

Аллоҳ ризқ берувчи зот

Хулоса Аллоҳнинг борлигига иймон келтириш инсон табиатига ўрнатиб қўйилган, унинг ич-ичидан жўшиб чиқадиган туйғудир. Мусулмон киши ўзидаги шу табиий иймонни...
Read More

Аҳли суннага мактуб

Шайх Сафар ибн Абдурраҳмон Ҳаволий Абдуллоҳ Шариф таржимаси Абу Закария ал-Маданий тасҳиҳи ва таҳрири بسم الله الرحمن الرحيم Сафар ибн...
Read More

Даҳрийлик (атеизм) хатари ва даҳрийларга эслатма

"Илҳод" – "даҳрийлик" хатари ва даҳрийларга эслатма ҳақидаги бўлим[1] Аллоҳдан тавфиқ сўраган ҳолда айтаман: Арабча "илҳод" сўзи "оғиш" маъносида бўлиб,...
Read More

Даъватчига оид савол-жавоблар

Барча мақтовлар Аллоҳгагина хос, У зотни мақтаймиз, Ундан мадад сўраймиз, Унга истиғфор айтамиз, Аллоҳдан нафсларимиз ва амалларимиз ёмонлигидан паноҳ тилаймиз....
Read More

Аёллар учун махсус дарслар

Энг кўп кўрилган

Янги китоблар

Саҳифамизда нашр этилаётган барча нарсалардан шахсий фойдаланиш учун руҳсат этилади. Саҳифамиз материалларидан фойдаланилган ўринларда www.islomnuri.org дан олинди деб кўрсатилиши, мустасно ўринларда бизга маълум қилиниши шарт. Материаллардан Аллоҳ йўлида фойдаланиш учун ҳуқуқлар чекланмаган. Тижорат учун фойдаланиш мумкин эмас.