«Ҳиснул муслим» шарҳи (7): зикр ва дуога тегишли одоблар (3)

11) Дуода қўлларни кўтариш ва қиблага юзланиш. Абу Мусо Ашъарий разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: Набий саллаллоҳу алайҳи ва саллам сув олиб келишларини сўрадилар. Сўнг шу сув билан таҳорат қилдилар. Сўнг икки қўлларини кўтариб дедилар: “Аллоҳим, банданг Убайд Абу Амрни кечир” – у зотнинг қўлтиқлари остидаги оқ жойларини кўрдим – “Аллоҳим, қиёмат куни унинг даражасини кўпчилик одамлардан юқори қилгин”.
Умар ибн Хаттоб разияллоҳу анҳудан ривоят қилинади: “Бадр жанги куни Расулуллоҳ саллаллоҳу алайҳи ва саллам мушрикларга қарадилар, улар минг киши эди. Саҳобалар эса уч юз ўн тўққиз киши эди.

«Ҳиснул муслим» шарҳи (6): зикр ва дуога тегишли одоблар (2)

7) Дуо ва зикрни махфий тарзда қилиш. Яъни муножот қилаётган Зотдан бошқасига эшиттирмаслик. Аллоҳ субҳонаҳу ва таоло айтади: “Рабларингизга хокисорлик билан ва махфий тарзда дуо қилинглар”[1].
Ҳасан Басрий раҳимаҳуллоҳ айтади: “Мусулмонлар (саҳоба ва тобеинлар) берилиб билан дуо қилишар, аммо уларнинг овозлари эштилмас, чиқса ҳам Рабларига қилаётган дуоларидан шивирлашларигина эштилар эди”.
8) Аллоҳ таолодан бирон нарса сўрасангиз ўзингизни хокисор ва паст тутинг, Аллоҳнинг кўмагисиз ҳеч нарсага кучингиз етмасилигини эътироф қилиб, такаббурликни бир четга суриб қўйинг. Ахир Яъқуб алайҳиссаломнинг қуйидаги сўзини эшитмаганмизсиз: “Ҳукм ёлғиз Аллоҳнинг измидадир. Мен фақат У зотнинг ўзига таваккул қилганман-суянганман.

«Ҳиснул муслим» шарҳи (5): зикр ва дуога тегишли одоблар (1)

Иккинчиси: зикр ва дуога тегишли одоблар
Зикр ва дуо қилишнинг шариатимизда кўрсатилган одоблари, фарз бўлган шартлари бор. Ким шуларга риоя қилса, дуоси ва зикри қабул бўлади. Ким ушбу одобларда айтиладиган шартларга амал қилиб юрса, иншааллоҳ сўраган нарсаси берилади. Ким ушбу одобларда камчиликка йўл қўйса, уч нарсага лойиқ бўлади: Аллоҳнинг ғазабига, Аллоҳнинг раҳматидан узоқ бўлишга, маҳрумликка. Булардан Аллоҳ таоло сақласин!
Қуйида зикр ва дуо қилишнинг одоблари ва шартларини айтиб ўтаман:
1) Пайғамбарлар, авлиёлар ва солиҳларнинг ҳаётини ўқиб ўрганиш.

«Ҳиснул муслим» шарҳи (4): Зикр ва дуога тааллуқли масалалар (3)

(Биринчиси: зикрнинг фойдалари. Охири.)
Қирқ биринчиси: зикр Аллоҳ йўлида қилич билан душманни уришга (жанг қилишга, қилич яланғочлашга) тенг бўлиб, (ажр жиҳатидан) Аллоҳ йўлидаги жангга мол-дунё ва от (улов) эҳсон қилишдан кейинги мартабада туради.
Қирқ иккинчиси: зикр шукр қилишнинг асоси саналади. Зеро, Аллоҳ таолони зикр қилмаган одам У зотга шукр қилмаган ҳисобланади.
Қирқ учинчиси: мўминлар орасида Аллоҳ таоло ҳузурида энг катта ҳурматга сазовор инсон тили ҳеч қачон зикрдан бўшамайдиган одамдир. У ҳар бир ишида Аллоҳни зикр қилади ва зикрни ўзининг шиори этиб олади.

«Ҳиснул муслим» шарҳи (3): Зикр ва дуога тааллуқли масалалар (2)

(Биринчиси: зикрнинг фойдалари. Давоми.)
Йигирма олтинчиси: Зикр қилувчи банда айтган зикри билан бахтли бўлади ва бирга ўтирган инсонни ҳам бахтли қилади. Бундай одам қаерда бўлмасин муборак (баракали) бўлади. Ғофил банда беҳуда сўзлар вайсаши ва ғофиллиги сабабли бахтсиз бўлади ва бирга ўтирган одамни ҳам бахтсиз  қилади.
Йигирма еттинчиси: бандани қиёмат куни ҳасрат-надомат чекишидан сақлайди. Чунки банда қиёмат куни зикр қилмаган ҳар бир они учун ҳасрат-надомат чекади.
Йигирма саккизинчиси: холи қолганда Аллоҳни зикр  қилиб (эслаб) йиғлаш барча одамзот тўпланадиган қиёмат кунида Аллоҳ таолонинг арши соясида паналанишига сабаб бўлади. У куни барча одамлар қуёш оташи остида туришади.

«Ҳиснул муслим» шарҳи (2): Зикр ва дуога тааллуқли масалалар (1)

(Биринчиси: зикрнинг фойдалари)
Мазкур масалаларни имом, аллома Ибн Қаййим раҳимаҳуллоҳ “Ал-вобил ас-саййиб” китобида келтирган фойдалар билан бошлайман[1].
Биринчиси: зикр шайтонни ҳайдайди, (унинг васвасасини) қайтаради ва (макрини) синдиради.
Иккинчиси: чексиз марҳаматли Аллоҳни рози қилади.
Учинчиси: қалбдан ғам-ташвишни аритади, қалбга қувонч ва бахт олиб келади ҳамда уни фаоллаштиради.
Тўртинчиси: қалб ва баданни кучайтиради.
Бешинчиси: юз ва қалбни нурлантиради.
Олтинчиси: ризқни жалб қилади.
Еттинчиси: зикр қилувчи инсонга ҳайбат, гўзаллик ва мунавварликни ато этади.
Саккизинчиси: Ислом динининг руҳи, таянчи ва бахт-саодат ва нажот топишнинг асоси бўлган муҳаббатни пайдо қилади.
Тўққизинчиси: Аллоҳ таоло ҳамиша кўриб турганини ҳис қилишни пайдо қилиб, эҳсон мартабасига

«Ҳиснул муслим» шарҳи (1): Муқаддима

Меҳрибон ва раҳмли Аллоҳ номи билан бошлайман
Шарҳловчининг кириш сўзи
Барча ҳамдлар Аллоҳга хос. Унга ҳамдлар айтамиз, Ўзидан ёрдам ва кечирим сўраймиз, нафсларимизнинг ёмонлигидан ва амалларимизнинг касофатидан Аллоҳдан паноҳ беришини тилаймиз. Аллоҳ кимни тўғри йўлга бошласа, уни ҳеч ким адаштира олмас, Аллоҳ кимни адаштириб қўйса, ҳеч ким уни тўғри йўлга бошлай олмас.

Мен нега намоз ўқийман

6285 марта кўрилган

Абдурроуф Ҳаннавий
Араб тилидан Умму Жамол таржимаси

Бисмиллаҳир роҳманир роҳим

Икки дўстнинг суҳбатига қулоқ тутинг:

– Ҳа, биродар, анави икки одамга тикилиб қолдинг?! Нима, улар ўртасидаги қалин муносабат – бири иккинчисига меҳр ила боқиб, ширинсуханлик билан сўзлаётгани, иккинчиси эса унга жонини фидо қилишга тайёр тургани сени ажаблантиряптими? Биласанми, улар ким? Ота ва ўғил. Меҳрибон ота ва қобил фарзанд. Хўш, уларнинг бир-бирига муносабатлари сенга маъқулми?

– Албатта маъқул-да.